آتشکده ی
آذرگشسپ یا
آذرگشسب یکی از سه آتشکده ی بسیار مهم ایران در زمان ساسانیان بود.
نام آتشکده ی آذر گشسب ۷۰ بار در شاهنامه فردوسی - شاهکار شعرو ادب فارسی- آمده است:
برای نمونه موارد زیر را ملاحظه فرمائید:
سطر اوّل، مصرع مربوط به شعر و
سطر دوّم، موضوع شعری است که این مصرع در آن آمده است:
--------------------------------------------------------------------------------
سواری به کردار آذر گشسپ
منوچهر، 23-11
--------------------------------------------------------------------------------
فروزان به کردار آذرگشسپ
منوچهر، 43-19
--------------------------------------------------------------------------------
همی تافت آهن چو آذرگشسپ
پادشاهی نوذر، 7-15
--------------------------------------------------------------------------------
بیامد بر وی چو آذر گشسپ
پادشاهی کیکاووس و رفتن او به مازندران، 18-12
--------------------------------------------------------------------------------
بیامد به کردار آذرگشسپ
سهراب، 8-8
--------------------------------------------------------------------------------
کلاه تو آذر گشسپ منست
داستان سیاوش، 63-9
--------------------------------------------------------------------------------
یکی نیزه زد همچو آذرگشسپ
داستان سیاوش، 91-23
--------------------------------------------------------------------------------
برآورد و بنهاد آذرگشسپ
داستان سیاوش، 125-15
--------------------------------------------------------------------------------
بیامد سوی خان آذرگشسپ
پادشاهی کیخسرو شصت سال بود، 3-13
--------------------------------------------------------------------------------
ازین مرز تا خان آذرگشسپ
پادشاهی کیخسرو شصت سال بود، 4-29
--------------------------------------------------------------------------------
که بفروز دل را چو آذرگشسپ
گفتار اندر داستان فرود سیاوش، 10-20
--------------------------------------------------------------------------------
سپهبد چنین گفت کاذرگشسپ
گفتار اندر داستان فرود سیاوش، 21-28
--------------------------------------------------------------------------------
پساندرش بیژن چو آذرگشسپ
گفتار اندر داستان فرود سیاوش، 25-1
--------------------------------------------------------------------------------
بیامد بکردار آذرگشسپ
گفتار اندر داستان فرود سیاوش، 34-8
--------------------------------------------------------------------------------
بجوشید برسان آذرگشسپ
گفتار اندر داستان فرود سیاوش، 37-19
--------------------------------------------------------------------------------
همی برفروزم چو آذرگشسپ
داستان کاموس کشانی، 3-9
--------------------------------------------------------------------------------
همی رفت برسان آذرگشسپ
داستان خاقان چین، 2-11
--------------------------------------------------------------------------------
بینداخت تیری چو آذر گشسپ
داستان اکوان دیو، 2-20
--------------------------------------------------------------------------------
بکردار رخشنده آذرگشسب
داستان بیژن و منیژه، 26-14
--------------------------------------------------------------------------------
نشست از بر زین چو آذرگشسب
داستان دوازده رخ، 63-7
--------------------------------------------------------------------------------
پرستندهی فرخ آذر گشسب
اندر ستایش سلطان محمود، 5-18
--------------------------------------------------------------------------------
پیاده بیامد چو آذرگشسب
اندر ستایش سلطان محمود، 22-29
--------------------------------------------------------------------------------
بتازیم تا خان آذرگشسب
اندر ستایش سلطان محمود، 73-30
--------------------------------------------------------------------------------
دوان تا سوی خان آذرگشسب
اندر ستایش سلطان محمود، 74-6
--------------------------------------------------------------------------------
برفتند زایوان آذر گشسب
اندر ستایش سلطان محمود، 76-30
--------------------------------------------------------------------------------
ببخشید گنجی بر آذرگشسب
اندر ستایش سلطان محمود، 79-30
--------------------------------------------------------------------------------
بیامد بایوان آذرگشسب
اندر ستایش سلطان محمود، 80-14
--------------------------------------------------------------------------------
فروزندهی فرخ آذرگشسب
اندر ستایش سلطان محمود، 83-15
--------------------------------------------------------------------------------
پرستنده آذرگشسب ترا
اندر ستایش سلطان محمود، 100-23
--------------------------------------------------------------------------------
فروزان به کردار آذرگشسپ
پادشاهی لهراسپ، 27-20
--------------------------------------------------------------------------------
چو آذر گشسپ و چو خراد و مهر
پادشاهی اشکانیان، 3-27
--------------------------------------------------------------------------------
فروزنده بر سان آذر گشسپ
پادشاهی یزدگرد بزهگر، 5-24
--------------------------------------------------------------------------------
دگر قارن گرد پور گشسپ
پادشاهی یزدگرد بزهگر، 13-15
--------------------------------------------------------------------------------
چنین گفت گویا گشسپ دبیر
پادشاهی یزدگرد بزهگر، 13-19
--------------------------------------------------------------------------------
بفرمود پس تا گشسپ دبیر
پادشاهی بهرام گور، 3-22
--------------------------------------------------------------------------------
بدو گفت نامم گشسپ سوار
پادشاهی بهرام گور، 28-5
--------------------------------------------------------------------------------
به پیش گشسپ آی با بوی و رنگ
پادشاهی بهرام گور، 28-10
--------------------------------------------------------------------------------
همالم گشسپ سوارست و بس
پادشاهی بهرام گور، 29-12
--------------------------------------------------------------------------------
همی ساخت کار گشسپ سوار
پادشاهی بهرام گور، 30-3
--------------------------------------------------------------------------------
همی باش پیش گشسپ سوار
پادشاهی بهرام گور، 30-6
--------------------------------------------------------------------------------
فرستمش تا خان آذرگشسپ
پادشاهی بهرام گور، 39-28
--------------------------------------------------------------------------------
بیاورد لشکر ز آذر گشسپ
پادشاهی بهرام گور، 51-9
--------------------------------------------------------------------------------
بیامد سوی خان آذر گشسپ
پادشاهی بهرام گور، 80-26
--------------------------------------------------------------------------------
چو ایزد گشسب و دگر برزمهر
پادشاهی هرمزد دوازده سال بود، 3-7
--------------------------------------------------------------------------------
بایزد گشسب آن زمان دست آخت
پادشاهی هرمزد دوازده سال بود، 3-12
--------------------------------------------------------------------------------
ازان بند ایزدگشسب دبیر
پادشاهی هرمزد دوازده سال بود، 3-15
--------------------------------------------------------------------------------
هم از بهر ایزد گشسب دبیر
پادشاهی هرمزد دوازده سال بود، 3-28
--------------------------------------------------------------------------------
بیامد به نزدیک ایزد گشسب
پادشاهی هرمزد دوازده سال بود، 3-30
--------------------------------------------------------------------------------
نهادند خوان پیش ایزدگشسب
پادشاهی هرمزد دوازده سال بود، 4-3
--------------------------------------------------------------------------------
پس ایزد گشسب آنچ اندرز بود
پادشاهی هرمزد دوازده سال بود، 4-4
--------------------------------------------------------------------------------
ز ایزد گشسب آنگهی شد درشت
پادشاهی هرمزد دوازده سال بود، 4-13
--------------------------------------------------------------------------------
چوایزدگشسب آن مه خوب چهر
پادشاهی هرمزد دوازده سال بود، 6-25
--------------------------------------------------------------------------------
ز بهرام بهرام پورگشسب
پادشاهی هرمزد دوازده سال بود، 14-12
--------------------------------------------------------------------------------
دگر آنک بد نام ایزدگشسب
پادشاهی هرمزد دوازده سال بود، 16-7
--------------------------------------------------------------------------------
به پشت سپه بود همدان گشسب
پادشاهی هرمزد دوازده سال بود، 16-9
--------------------------------------------------------------------------------
بیک دست بر بود آذر گشسب
پادشاهی هرمزد دوازده سال بود، 27-19
--------------------------------------------------------------------------------
پرستنده فرخ ایزد گشسب
پادشاهی هرمزد دوازده سال بود، 27-19
--------------------------------------------------------------------------------
بدست چپش بود پیدا گشسب
پادشاهی هرمزد دوازده سال بود، 27-20
--------------------------------------------------------------------------------
به پیش اندرون بود همدان گشسب
پادشاهی هرمزد دوازده سال بود، 27-22
--------------------------------------------------------------------------------
پس آنگاه بهرام و ایزد گشسب
پادشاهی هرمزد دوازده سال بود، 36-4
--------------------------------------------------------------------------------
چهار از یلان نیز آذرگشسب
پادشاهی هرمزد دوازده سال بود، 37-25
--------------------------------------------------------------------------------
بفرمود زان پس که پیداگشسب
پادشاهی هرمزد دوازده سال بود، 43-21
--------------------------------------------------------------------------------
ابا موبد خویش پیداگشسب
پادشاهی هرمزد دوازده سال بود، 43-30
--------------------------------------------------------------------------------
بآیین گشسب آن زمان شاه گفت
پادشاهی هرمزد دوازده سال بود، 44-24
--------------------------------------------------------------------------------
چنین گفت آیین گشسب دبیر
پادشاهی هرمزد دوازده سال بود، 44-26
--------------------------------------------------------------------------------
بآذرگشسب و به آذرپناه
پادشاهی هرمزد دوازده سال بود، 45-17
--------------------------------------------------------------------------------
پس پشت او بود ایزد گشسب
پادشاهی هرمزد دوازده سال بود، 48-7
--------------------------------------------------------------------------------
زمانی بدر بود ایزد گشسب
پادشاهی هرمزد دوازده سال بود، 48-10
--------------------------------------------------------------------------------
بدو گفت ایزد گشسب دلیر
پادشاهی هرمزد دوازده سال بود، 48-12
--------------------------------------------------------------------------------
اگر نیز بهرام پورگشسب
پادشاهی هرمزد دوازده سال بود، 51-13
--------------------------------------------------------------------------------
چوهمدان گشسب ودبیر بزرگ
پادشاهی هرمزد دوازده سال بود، 51-26
--------------------------------------------------------------------------------
چوپیدا گشسب آن خردمند وراد
پادشاهی هرمزد دوازده سال بود، 51-27
--------------------------------------------------------------------------------
چنین گفت ایزد گشسب سوار
پادشاهی هرمزد دوازده سال بود، 52-27
--------------------------------------------------------------------------------
چنین گفت زان پس بپیداگشسب
پادشاهی هرمزد دوازده سال بود، 53-16
--------------------------------------------------------------------------------
چنین گفت پیداگشسب سوار
پادشاهی هرمزد دوازده سال بود، 53-18
--------------------------------------------------------------------------------
بهمدان گشسب آن زمان گفت باز
پادشاهی هرمزد دوازده سال بود، 53-27
--------------------------------------------------------------------------------
چنین گفت همدان گشسب بلند
پادشاهی هرمزد دوازده سال بود، 53-30
--------------------------------------------------------------------------------
که تامن زبهرام پورگشسب
پادشاهی هرمزد دوازده سال بود، 55-25
--------------------------------------------------------------------------------
بگفت این به آیین گشسب آن زمان
پادشاهی هرمزد دوازده سال بود، 58-11
--------------------------------------------------------------------------------
به پاسخ چنین گفت آیین گشسب
پادشاهی هرمزد دوازده سال بود، 58-14
--------------------------------------------------------------------------------
اگرپیش آذر گشسب این سران
پادشاهی هرمزد دوازده سال بود، 59-11
--------------------------------------------------------------------------------
به آیین گشسب آن زمان شاه گفت
پادشاهی هرمزد دوازده سال بود، 59-23
--------------------------------------------------------------------------------
شد آیین گشسب اندران چاره جوی
پادشاهی هرمزد دوازده سال بود، 59-25
--------------------------------------------------------------------------------
همیساخت آیین گشسب این سخن
پادشاهی هرمزد دوازده سال بود، 60-6
--------------------------------------------------------------------------------
چوبشنید کآیین گشسب سوار
پادشاهی هرمزد دوازده سال بود، 60-8
--------------------------------------------------------------------------------
فرستاد آیین گشسب آن زمان
پادشاهی هرمزد دوازده سال بود، 60-13
--------------------------------------------------------------------------------
بیاورد آیین گشسب آن سپاه
پادشاهی هرمزد دوازده سال بود، 60-20
--------------------------------------------------------------------------------
چوبشنید گفتارش آیین گشسب
پادشاهی هرمزد دوازده سال بود، 60-26
--------------------------------------------------------------------------------
چوبشنید آیین گشسب این سخن
پادشاهی هرمزد دوازده سال بود، 61-5
--------------------------------------------------------------------------------
نشسته بخیمه درآیین گشسب
پادشاهی هرمزد دوازده سال بود، 61-28
--------------------------------------------------------------------------------
بدو گفت آیین گشسب سوار
پادشاهی هرمزد دوازده سال بود، 62-11
--------------------------------------------------------------------------------
سواران که آیین گشسب سوار
پادشاهی هرمزد دوازده سال بود، 62-17
--------------------------------------------------------------------------------
ز آیین گشسب آنک بد نامدار
پادشاهی هرمزد دوازده سال بود، 62-21
--------------------------------------------------------------------------------
چوگستهم وبندوی به آذرگشسپ
پادشاهی خسرو پرویز، 1-1
--------------------------------------------------------------------------------
بدست چپش ریمن آذرگشسپ
پادشاهی خسرو پرویز، 5-20
--------------------------------------------------------------------------------
چو آیینه گشسپ ویلان سینه نیز
پادشاهی خسرو پرویز، 5-21
--------------------------------------------------------------------------------
بیارم دمان پیش آذرگشسپ
پادشاهی خسرو پرویز، 9-18
--------------------------------------------------------------------------------
به گفتار آذرگشسپ پلید
پادشاهی خسرو پرویز، 16-29
--------------------------------------------------------------------------------
به آذرگشسپ و بتخت و کلاه
پادشاهی خسرو پرویز، 31-6
--------------------------------------------------------------------------------
شهرستان تکاب، در شمال غرب ایران، واقع در جنوب استان آذربایجان غربی، همسایه شهرستانهای زنجان، بیجار و شاهین دژ از مناظر زیبا برخوردار است و هم دارای معادن غنی و منحصر به فرد در کشور و حتی جهان است. آثار باستانی «تخت سلیمان» دارای شهرت جهانی است. علاوه بر آن بطور اجمالی می توان از آثار باستانی و تاریخی این شهر به موارد زیر اشاره کرد :